Rola profilaktyka w podstawowej opiece zdrowotnej
The role of preventive health specialist in primary health care.
Kacper Kupczak1,2 , Aleksandra Drabik1
1. Instytut Zdrowia Publicznego Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum
2. Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego
Abstract: As a result of the Act of 17 August 2023, a new profession – the health prevention specialist – was introduced into the Polish healthcare system. The study analyses the scope of competencies of prevention specialists, their role in delivering preventive services in Primary Healthcare (POZ), and their potential to serve as care coordinators in primary care. Examination of the legal regulations indicates that the current provisions enable a broad scope of activity for prevention specialists within POZ; however, they still face barriers arising from organisational and cultural conditions that may limit the profession’s potential. The findings therefore highlight the need to further strengthen the role of prevention in POZ and to ensure its permanent integration into the healthcare structure, due to the measurable benefits resulting from effectively implemented prophylatctic and educational activities among patients of primary healthcare facilities.
Streszczenie: W wyniku ustawy z 17 sierpnia 2023 r. wprowadzono do polskiego systemu ochrony zdrowia nowy zawód - profilaktyk zdrowotny. W pracy poddano analizie zakres kompetencji profilaktyków, ich rolę w realizacji świadczeń profilaktycznych w podstawowej opiece zdrowotnej oraz potencjał do pełnienia funkcji koordynatora opieki w podstawowej opiece zdrowotnej. Wykazano, iż obowiązujące przepisy umożliwiają szeroki zakres działalności profilaktyka w POZ, jednak napotykają dalej bariery wynikające z uwarunkowań organizacyjnych czy kulturowych, które potencjalnie mogą ograniczać potencjał zawodu profilaktyka zdrowotnego. Dowiedziono potrzeby dalszego wzmacniania roli profilaktyki w POZ i jej trwałego umocowania w strukturze ochrony zdrowia ze względu na wymierne korzyści wynikające ze skutecznie prowadzonych działań profilaktycznych i edukacyjnych prowadzonych wśród pacjentów placówek podstawowej opieki zdrowotnej.
Keywords: prophylaxis, primary health care, coordinated care
Słowa klucze: profilaktyk, podstawowa opieka zdrowotna, opieka koordynowana