Niewydolność serca – wyzwanie diagnostyczne dla lekarzy rodzinnych
Heart failure – a diagnostic challenge for family physicians
dr n. med. Marek Oleszczyk, dr hab. n. med. Tomasz Tomasik, lek. Krzysztof Studziński, prof. dr hab. n. med. Adam Windak
Zakład Medycyny Rodzinnej, Katedra Chorób Wewnętrznych i Gerontologii, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum w Krakowie
Abstract: Heart failure is a complex clinical syndrome with poor prognosis. Proper and effective therapy has to be preceded by early diagnosis. The aim of this paper is to summarize diagnostic strategies in patients with heart failure in primary care in Poland (based on non-systematic literature review and narrative synthesis of gathered data). On average family physician in Poland can have under care 14–18 patients with heart failure diagnosis. Careful and detailed interview and physical examination are essential but not sufficient to diagnose heart failure. Echocardiography is crucial to confirm diagnosis, for proper classification of heart failure and to plan optimal therapy. Without additional payment for some test (by doctor or patient) family physician in Poland can only suspect heart failure. When family physician expects a serious delay in secondary care consultations and tests, extra-payment options could be discussed with the patient. Good availability of extra-payed echocardiography and small difference between costs of echocardiography and natriuretic peptides makes heart ultrasound alone more reasonable option. Some improvement in identification of patients with heart failure can be achieved also by more effective use of already existing data (e.g. results of in-hospital echocardiography).
Streszczenie: Niewydolność serca jest złożonym zespołem klinicznym o złym rokowaniu. Wczesne rozpoznanie umożliwia wdrożenie optymalnej terapii. Celem opracowania jest przedstawienie zasad postępowania diagnostycznego u pacjentów z niewydolnością serca w praktyce lekarza rodzinnego w Polsce (w oparciu o niesystematyczny przegląd piśmiennictwa i narracyjną syntezę zgromadzonych danych). Lekarz rodzinny przeciętnie może mieć pod swoją opieką ok. 14–28 chorych na niewydolność serca. Starannie zebrany wywiad i badanie podmiotowe są konieczne, ale niewystarczające do rozpoznania, dla którego niezbędne jest wykonanie badania echokardiograficznego. Badanie to jest także konieczne do prawidłowej klasyfikacji i planowania terapii. W obecnych warunkach praktyki lekarza rodzinnego, bez ponoszenia dodatkowych kosztów przez chorego lub lekarza, brak jest możliwości rozpoznania niewydolności serca. Lekarz rodzinny w sytuacji możliwego istotnego opóźnienia rozpoznania i leczenia z powodu ograniczeń w systemie świadczeń refundowanych może uwzględnić wspólnie z pacjentem możliwość i konieczność współpłacenia za badania dodatkowe. Przy obecnej dostępności i kosztach oznaczenia stężenia peptydów natriuretycznych i echokardiografii, w warunkach polskich wykonanie wyłącznie badania echokardiograficznego wydaje się bardziej racjonalne. Efektywne wykorzystanie dostępnych danych (karty informacyjne leczenia szpitalnego, echokardiografia wykonana w poradni kardiologicznej) także może poprawić identyfikację chorych na niewydolność serca.
(Probl Med Rodz 2017; 3–4(54–55):11–17)
Keywords: heart failure, diagnostics, symptoms, primary health care, family medicine, Poland
Słowa kluczowe: niewydolność serca, diagnostyka, objawy, podstawowa opieka zdrowotna, medycyna rodzinna, Polska