2017_XX_1(52)_3 - Problemy Medycyny Rodzinnej

Patients with somatisation symptoms in primary health care. Qualitative and quantitative research into bio-psycho-social model of the family doctor

Katedra Psychologii Klinicznej, Wydział Humanistyczny Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Abstract: Introduction. Patients who suffer from Medically Unexplained Symptoms (MUS) cause essential problem in general practice. Nearly 30% of all visitors in primary care with MUS have no abnormal results on medical tests. Aim. The articles are devoted to the work of general practitioner (GP) with MUS patients. The main topics are: environmental factors of the GP profession, patient preferences, structuring of the bio-psycho-social model of GP work, description of GP social role. Another goal was to present the 4DSQ test that measures the main mental health problems among primary care patients. Methods. The following tools were used: the G. Gough and A. Heilbrun’s Adjective Check List Manual (ACL), self-prepared questionnaire „The Role of Family Doctor” (RLR), structured interviews, narratives, self-prepared questionnaire „Holistic Approach of a Family Doctor” (HPLR), 4DSQ test (The Four Dimensional Symptom Questionnaire), D. Goldberg’s questionnaire, STAI-questionnaire, MMPI-2 questionnaire. Results. 250 chronic patients who were registered on GP list were analyzed. Single factor analysis of variation shows high value within scales: self-trust, dominance, order and care. These results showed a high differentiation of expectations regarding GP relevant to self-assessment of health. The consecutive projects led to construction of the research tools „The Role of Family Doctor” (RLR) and „Holistic Approach of a Family Doctor” (HPLR). The RLR questionnaire contained four variables: „interpersonal decentralization”, „the feeling of self effectiveness”, „strong ego” and „empathy”. The structured interviews and narratives revealed the themes: family doctor as a chance for development, professional identity, socialization, the importance of gender, professional burn-out, relations with officials, with doctors, the GP practice concept. The validated 4DSQ test measured depression, anxiety, distress and somatization in primary care. Conclusions. The patients’ and student’s preferences as well GPs’ dilemmas can be utilized in postgraduate education. The validated 4DSQ test could support GPs in diagnosing mental health problems of patients.

Streszczenie: Wprowadzenie. Występowanie niewyjaśnionych objawów medycznych wśród pacjentów podstawowej opieki zdrowotnej stanowi istotny problem pracy lekarza rodzinnego. Badania wskazują, że w 30% przypadków zgłaszających się chorych nie można wskazać przyczyny dolegliwości. Cele. Celem cyklu artykułów poświęconych pracy lekarza rodzinnego z pacjentami z niewyjaśnionymi objawami były: analiza uwarunkowań środowiskowych zawodu, preferencje pacjentów, zbudowanie bio-psycho-społecznego modelu pracy lekarza oraz opis jego roli społecznej. Dodatkowym celem było zaprezentowanie walidowanego w Polsce narzędzia 4DSQ do oceny zaburzeń psychicznych w podstawowej opiece zdrowotnej. Metoda. W badaniach zastosowano kwestionarisz G.H. Gouha i A.B. Heilbruna (The Adjective Check List Manual – ACL), własny kwestionariusz „Rola Lekarza Rodzinnego” (RLR), wywiady pogłębione, wywiady narracyjne, własny kwestionariusz „Holistyczna Postawa Lekarza Rodzinnego” (HPLR), test 4DSQ (The Four Dimensional Symptom Questionnaire) oraz kwestionariusz D. Goldberga, STAI – do badania lęku jako cechy, MMPI-2 w skali badania hipochondrii. Wyniki. Badanie oczekiwań 250 pacjentów z chorobami przewlekłymi z praktyk lekarza rodzinnego przy użyciu jednoczynnikowej analizy wariancji wykazało wysokie wartości współczynnika F dla skal: zaufania do siebie, dominacji, porządku i opiekowania się. Wykazano duże zróżnicowanie oczekiwań wobec lekarza w zależności od samooceny własnego zdrowia. Kolejne badania doprowadziły do utworzenia kwestionariuszy: „Rola Lekarza Rodzinnego” z wyodrębnionymi w procesie analizy czynnikowej czterema wymiarami: „decentracja interpersonalna”, „poczucie skuteczności”, „silne ego”, „empatia” oraz „Holistyczna Postawa Lekarza Rodzinnego”. Badania jakościowe w postaci wywiadów i narracji ujawniły kody tematyczne: lekarz rodzinny szansą rozwoju, tożsamość zawodowa, socjalizacja, znaczenie płci, wypalenie zawodowe, relacje z urzędnikami i innymi lekarzami, koncepcja praktyki. Walidacja polskiej wersji testu 4DSQ mierzącego cztery najczęściej występujące zaburzenia psychiczne w podstawowej opiece zdrowotnej pozwoliła na pomiary zaburzeń w zakresie depresji, leku, dystresu oraz somatyzacji. Wnioski. Wyniki badań preferencji pacjentów i studentów oraz ujawnione dylematy lekarzy rodzinnych mogą być wykorzystane do procesu edukacji w zakresie przed- i podyplomowego kształcenia. Walidowany test 4DSQ może pomóc lekarzom w diagnozowaniu zaburzeń psychicznych w opiece podstawowej.

(Probl Med Rodz 2017;1(52):14–18)