Opieka nad pacjentami z chorobami serca i naczyń w praktyce lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Omówienie cyklu publikacji naukowych
Cardiovascular patient care in practice of primary care physicians in Central and Eastern European countries. Overview of the research cycle
Tomasz Tomasik
Zakład Medycyny Rodzinnej, Katedra Chorób Wewnętrznych i Gerontologii, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum
Abstract: Introduction. Cardiovascular diseases are the main cause of high prevalence rate of morbidity, disability and deaths in developed countries, including Central and Eastern Europe. Objectives. The research objectives of the cycle of monographs were: determining similarities and differences in practices declared by primary care doctors in Central and Eastern European countries with regard to patients with cardiovascular risk or diseases and identification of the impact of selected factors on accuracy of diagnosis and therapy. Methods. Non-experimental, cross-sectional survey study was conducted among primary care physicians in Central and Eastern European countries. A special questionnaire was prepared and contained questions concerning cardiovascular diseases risk factors and therapy. The study involved a sample of 3,000 primary care physicians from 9 countries of Central and Eastern Europe. Results. Responses of 867 respondents were collected. Primary care physicians declared their acceptance of duties related to care of patients with cardiovascular risk or diseases and demonstrated positive attitudes to the total cardiovascular risk assessment. A large majority of countries implemented the SCORE model. Availability of additional tests (laboratory, ECG, X-ray, ultrasound) and medical procedures which are crucial for proper care of patients with cardiovascular diseases was presented. Physicians used tests which do not require high financial outlays. Some differences (treatment targets, first choice drugs) can be observed between recommendations included in the current guidelines and practices declared by doctors. There are essential differences among countries in terms of declared use of antihypertensive and lipid lowering agents. Conclusion. The studies demonstrated differences and similarities of declared primary care in Central and Eastern European countries in cardiovascular diseases and provide practical guidelines for a wide range of health care entities. The differences display little correlation with doctors’ profiles (e.g. age, sex, specialty, location of practice). They result from organizational factors in health care systems and financial regulations in the examined countries.
Streszczenie: Wprowadzenie. Choroby układu krążenia są główną przyczyną chorobowości, inwalidztwa i zgonów w rozwiniętych krajach świata, w tym także w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Cele. Celami badawczymi omawianego cyklu prac było: określenie podobieństw i różnic w postępowaniu deklarowanym przez lekarzy POZ w krajach Europy Środkowo-Wschodniej w odniesieniu do pacjentów z czynnikami ryzyka i chorobami układu krążenia oraz identyfikacja i określenie wpływu wybranych czynników na poprawność postępowania diagnostycznego i terapeutycznego. Metoda. Przeprowadzono nieeksperymentalne, przekrojowe badanie ankietowe lekarzy POZ w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Przygotowano specjalny kwestionariusz zawierający pytania dotyczące czynników ryzyka i leczenia w chorobach układu krążenia. Badanie objęło losową próbę 3000 lekarzy POZ z 9 krajów. Wyniki. Uzyskano odpowiedzi od 867 respondentów. Lekarze POZ deklarowali akceptację obowiązków w zakresie opieki nad pacjentami z ryzykiem lub chorobami układu krążenia i pozytywne podejście do oceny całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego. W większości krajów wykorzystywano do tego celu system SCORE. Lekarze deklarowali także łatwy dostęp do podstawowych badań dodatkowych (laboratoryjnych, EKG i obrazowych) przydatnych w ocenie omawianego ryzyka i monitorowaniu chorób. Zalecane badania nie wymagały dużych nakładów finansowych. W niektórych obszarach (cele leczenia, wybór leków) występowały różnice pomiędzy postępowaniem deklarowanym przez lekarzy POZ i rekomendacjami zawartymi w wytycznych. W zakresie stosowania leków przeciwnadciśnieniowych i hipolipemizujących występowały także istotne różnice pomiędzy krajami biorącymi udział w badaniu. Wnioski. Badanie wykazało podobieństwa i zróżnicowanie w deklarowanej opiece podstawowej u pacjentów z ryzykiem i chorobami sercowo-naczyniowymi w krajach środkowej i wschodniej Europy, a jego wyniki mogą być wykorzystywane przez różne podmioty działające w ochronie zdrowa. Różnice w postępowaniu w małym stopniu zależą od cech lekarza (np. wiek, płeć, specjalizacja, lokalizacja praktyki). U ich podstaw najprawdopodobniej leżą czynniki organizacyjne systemów opieki zdrowotnej oraz regulacje finansowe w poszczególnych krajach.
(Probl Med Rodz 2017;1(52):61–65)
Keywords: cardiovascular diseases, primary health care, prevention, Central and Eastern Europe
Słowa kluczowe: choroby sercowonaczyniowe, podstawowa opieka zdrowotna, prewencja, centralna i środkowa Europa